BARIŞ AYGENER: OĞLUM HEDİYE PAKETİNİ AÇMAMAYI BAŞARACAK MI?

0
rpt

Son on yıldır yaptığım sunumlarda hep 21. yüzyılın kendine özgü özelliklerinden ve yüzyılın gerektirdiği yetkinliklerden söz ediyorum. Yaratıcılık, inovasyon, kodlama, teknoloji ve medya okuryazarlığı, eleştirel düşünme, etik sorumluluk gibi becerilerin önemini vurguluyorum. Anne babaların çocuklarını, içinde bulundukları yüzyıla; öğrenmeyi öğrenen, araştırıp sorgulayan, sorun çözebilen, sorumluluk sahibi bireyler olarak hazırlamaları gerektiğini dilim döndüğünce ifade ediyorum. Sonra da dinleyenleri uyarıyorum; bir de sadece bu zamanlar için değil, tüm zamanlar için geçerli olan beceriler var, onları sakın ihmal etmeyelim diyorum. Bu becerileri değişmeyen değerler kapsamında ele alabiliriz. Değişmeyen değerler arasında irade gücü ve sabır da önemli bir yer tutuyor insanların başarısında…

25 Aralık, oğlumun doğum günü. Bu sene doğum günü çarşamba gününe denk geldi, okul sonrasına sıkıştırmak istemediği için kutlamayı hafta sonuna erteledi. Günümüz çocukları için çok önemli bir beceri olduğunu düşündüğüm “doyumu erteleme becerisini” takdir ettim. Fakat işi biraz kızıştırayım istedim. Çarşamba günü bir hediye aldım ve “Oğlum, hediyen bu paketin içinde. Bu hediye seni çok sevindirecek, biliyorum. Hediyeni doğum günün olan bugün veriyorum ama hafta sonunda pazar günü yapacağımız kutlamaya kadar açmanı istemiyorum, pastanı üfledikten sonra açarsın.” dedim. İlk aşamada nasıl olduysa “Tamam” dedi. Ama ertesi sabah açmakla açmamak arasında gidip geldiğini, paketi açmayı rasyonalize edecek birçok gerekçe ürettiğini biliyorum. Bugün cumartesi ve hâlâ paketi açmadı, kendisiyle verdiği mücadeleye tanıklık etmek o kadar keyifli ki…

Oğluma böyle bir öneride bulunurken aklımda Mischel’in deneyi vardı. Dünyada ilk defa Colombia Üniversitesinde Walter Mischel tarafından 1970’lerde uygulanan “Marshmallow Testi” sözünü ettiğim. Bir diğer adı: Zevki Erteleme Becerisi Testi. Yaklaşık kırk yıldır 4-6 yaş arasındaki anaokulu çağındaki çocukların kendilerini kontrol etme, irade geliştirme, erteleme ve duygularını yönetme becerilerini ölçmek için kullanılıyor bu test.

Test nasıl mı uygulanıyor? Deneyi yapan kişi çocukla bir odaya geçiyor, çocuğun önüne bir lokum, çikolata bırakıyor, sonuçta çocuk için baştan çıkarıcı bir uyarıcı önüne konan. Çikolatanın yanına bir zil koyuyor. Deneyci, çocuğa “Burada bir çikolata var. Benim dışarıda bir işim var, eğer ben gidip gelene kadar çikolatayı yemeyip beklersen sana bir çikolata daha vereceğim. Ama beklemezsen sadece bir çikolata yemiş olacaksın.” diyor ve sonra dışarı çıkıp içeriyi gören düzenekten çocuğun davranışları gözlemliyor. Çocuk çikolatayı yediğinde zili çalıyor; uygulayıcı, odaya gelip çocuğa sadece bir çikolata veriyor. Çocuklar çikolatayla baş başa kaldığında neler yapıyorlar bir görseniz; hiç beklemeden yiyenlerden, yememek için odada koşturanlara, dikkati dağıtmak için şarkı söyleyenlerden uyumaya çalışanlara kadar öyle renkli durumlar var ki.

Zevki erteleme testi başlıca iki şeyi ölçüyor: Kendini kontrol etme becerisi ve beklemenin bir çocuk için ne kadar uygulanabilir oluşu. Dürtüleri kontrol etme ve sonrasında daha iyiye ulaşma adına mantıksal bir çıkarımla beklemeye karar verme, aslında duygu ve mantığı beraber kullanmayı gerektiriyor.

Sonuçlar çarpıcı. Çocukların üçte biri erteleyebilmiş, üçte biri hiç beklemeksizin çikolatayı yemiş, kalanlar ise bir süre direndikten sonra dayanamayıp çikolatayı yiyenler. Araştırma deneye katılan çocukları 13-14 yıl boyunca izliyor ve görülüyor ki çift çikolatayı hak edenler yani çelik iradeliler; okul, aile, arkadaşlık ilişkilerinde daha başarılı. Bu çocukların karşı karşıya kaldıkları sorunları çözme becerisinin daha fazla olduğu, hemen pes etmedikleri, stres altında dikkatlerini kaybetmedikleri, daha girişken kişilik geliştirdikleri araştırma bulguları arasında. Akademik durumları da başarılı bu çocukların. Eğitim sorumluluğunu kendileri üstlenen, çalışma alışkanlıklarını belli bir düzeyde tutan, öğrenme istekleri yüksek mantıklı çocuklar bunlar. Araştırmanın sürpriz sonucu ise çift çikolata yiyecek kadar irade geliştirebilen çocukların IQ testinden daha yüksek sonuçlar almaları olmuş.

Bu araştırmanın bizlere öğrettiği şey, doyumu erteleme gücünün, irade geliştirmenin, duyguları yönetmenin, kısa vadeli değil de uzun vadeli bakabilmenin bir insanın yaşamında ne denli önemli olduğu. Sözünü ettiğim beceriler tüm zamanların becerisi. Hatta biyolojik psikolojiyi benimseyen birçok psikolog için zevki erteleme, dürtülerin kontrolü ancak insanların başarabileceği bir özellik, çünkü bu durum gelişmiş bir prefrontal korteks gerektiriyor. Bu korteks ise insanı diğerlerinden ayıran soyut düşünme, sorun çözme, yaratıcılık gibi özelliklerin oluşturulduğu beyin bölümü. Sevindirici olansa bu yetinin geliştirilebilir oluşu. Başka bir ifadeyle kendini kontrol edebilme, irade gücü, sabırlı olma eğitimle kazandırılabilir bir özellik.

Oğlum yarına kadar hediye paketini açmamayı başarabilecek mi? Ne dersiniz?

Haberimizi nasıl buldunuz?
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here